 |
 |
Làng Liên Bộ (trước tên là Liên Hoa), tên Nôm là làng Mứa, thuộc xã Liên Chung, huyện Tân Yên - Bắc Giang, nằm sát ven đê hữu ngạn sông Thương, cách tỉnh lỵ theo đường chim bay chừng già 5 cây số. Một tin vui đầu xuân Tân Mão đến với bà con và chính quyền địa phương: Ngôi đình của làng đã được cấp Bằng chứng nhận Di tích Lịch sử- văn hóa cấp tỉnh. Mùng 8 tháng Giêng, theo lệ, làng Liên Bộ làm lễ hội đình; riêng năm nay có thêm nghi thức rước Bằng di tích LSVH.Đó là một ngôi đình cổ, tọa lạc trên nền đất đẹp, cao ráo, độc lập với khu dân cư, nằm sát bờ sông Thương, tạo nên một quần thể hữu tình. Ngôi đình này thờ Tam vị thành hoàng làng là Cao Sơn thượng đẳng thần, Quý Minh thượng đẳng thần, Đô Thống Lâm Giang thượng đẳng thần, tương truyền là các dũng tướng đầu triều của Vua Hùng, có công giúp Vua Hùng dựng nước, uy linh đời đời được ngưỡng mộ và tôn kính. Đặc biệt, đình làng là nơi phối thờ vị Thượng thư, tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Trinh đời nhà Mạc, vốn là người làng. Đây là vị thượng thư được nhân dân không chỉ làng Liên Bộ mà cả làng Phú Khê xã Quế Nham (xã bên cạnh) cũng tôn vinh, thờ phụng. Tại Viện Hán Nôm thuộc Viện khoa học xã hội Việt Nam còn lưu giữ được 4 tư liệu văn bản chữ Hán: Đại Việt lịch đại đăng khoa, Đại Việt lịch đại tiến sĩ khoa thực lục, Đỉnh khiết Đại Việt lịch triều đăng khoa lục, Liệt truyện đăng khoa bị khảo. Cả 4 tư liệu này đã ghi khá thống nhất và rõ ràng về lai lịch, hành trạng, công tích vị Thượng thư tiến sĩ họ Nguyễn này.Ngoài các tư liệu kể trên, hiện nay, các cụ trong làng còn lưu giữ được bài văn khắc trên bia đá dựng tại đình làng do ông Vương Thành Giao ghi chép, phiên âm và dịch nghĩa (tấm bia này hiện đã bị mờ gần hết các chữ do những năm dưới thời hợp tác xã đã bị mang đi kê cống rãnh qua đường).Cũng tại làng Phú Khê, xã Quế Nham, đối diện với làng Liên Bộ, cách một con ngòi nhỏ, còn giữ được một tấm bia tại Nghè tiến sĩ thờ Nguyễn Vĩnh Trinh, dòng chữ trên tấm bia ghi lại công trạng của ông: “Là vị có công giúp vận nước hưng thịnh, là công thần đóng góp nhiều công sức, được đặc tiến làm Phụ quốc Thượng tướng quân, kiêm chức Tổng Thái giám”.Trên cơ sở các tài liệu chữ Hán nói trên, tác giả Ngô Đức Thọ đã viết tiểu sử Nguyễn Vĩnh Trinh trong cuốn Các nhà khoa bảng Việt Nam (1075-1919), NXB Văn học, H.1993. Cũng tương tự như vậy, các tác giả biên soạn bộ Địa chí Bắc Giang từ điển (Sở VH-TT Bắc Giang, Trung tâm UNESCO thông tin tư liệu lịch sử và văn hóa Việt Nam, 2004) đã giới thiệu về Nguyễn Vĩnh Trinh. Ông sinh vào đời Lê Trung Tông, tại xã Liên Bộ, tổng Quế Nham, huyện Yên Thế, phủ Lạng Giang, xứ Kinh Bắc (nay là thôn Liên Bộ, xã Liên Chung, huyện Tân Yên, Bắc Giang), lớn lên, học hành và đỗ đạt làm quan với nhà Mạc. Xuất thân trong gia đình gốc gác làm nghề nông nghiệp, ngay từ bé, Nguyễn Vĩnh Trinh đã tỏ ra học hành hơn người. Ông đã đỗ tiến sĩ khoa Đinh Mùi (1547), đời vua Mạc Phúc Nguyên, khi mới 35 tuổi. Cũng năm đó, ông phụng mệnh đi sứ Trung Quốc. Trong văn bia dựng tại đình làng có đoạn: “Nhận sắc chỉ vào triều, chấp kinh hành pháp, ngày đêm tận tình giúp nước phò dân, thái độ khoan hòa nghiêm túc. Được nhà Mạc chuẩn phong phẩm trật Thượng thư. Vốn là người công minh, chính trực, được trăm quan trong triều cảm phục. Sau này được về nghỉ hưu tại xã Liên Bộ, nhiệt tình giúp dân, xây dựng đình chùa, được nhân dân trên dưới hết lòng kính phục. Khi mất lại được Mạc triều sắc tặng chức Thái bảo tước hầu. Nguyễn Vĩnh Trinh sống có đức khiêm nhường, ngay thẳng, được nhân dân hai xã Liên Bộ, Phú Khê kính trọng tôn sùng, cùng dựng bia ghi công lao đức độ của ông, thờ cúng lâu dài đến nghìn năm”. Theo thời gian, ngôi đình này cũng gắn liền với nhiều thăng trầm của lịch sử. Trong những năm kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, ngôi đình đã trở thành nơi họp hành của đội tự vệ kháng chiến, của bà con dân làng triển khai các công việc tham gia du kích, đội tự vệ, dân công hỏa tuyến, tăng gia sản xuất, củng cố hậu phương, chi viện tiền tuyến...Hiện giờ, ngôi đình còn giữ được khá nhiều hiện vật quý. Về đồ thờ hiện còn hai bức hoành phi cổ trong hậu cung, sơn son thếp vàng: Thánh cung vạn tuế- Dực bảo trung hưng; hai bộ bát bửu bằng gỗ sơn son thếp vàng (đao, gươm, giáo...) dựng hai bên ban thờ; các hương án, bài vị, mâm bồng, cây đèn, ống cắm hương, ống cắm hoa cổ bằng gỗ từ đời trước để lại; đặc biệt là một tấm bia đá cổ, tuy chữ đã mờ, trán bia hình rồng chầu, dựng trên lưng rùa ghi công đức của tiến sĩ thượng thư Nguyễn Vĩnh Trinh.Ngôi đình của làng thờ Tam vị thành hoàng làng (đều là dũng tướng thời Hùng Vương) lại là nơi thờ Thượng thư tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Trinh, hiện là nơi sinh hoạt tâm linh của dân làng. Với nỗ lực của các nhà chuyên môn và chính quyền địa phương, UBND tỉnh Bắc Giang đã công nhận ngôi đình làng Liên Bộ trở thành Di tích lịch sử - văn hóa. Sự kiện tôn vinh này đã góp phần làm khơi dậy niềm tự hào về truyền thống văn hóa của quê hương. Từ đây, khu di tích này sẽ được khai thác và phát huy, trở thành giá trị văn hóa có ý nghĩa giáo dục cho các thế hệ hôm nay và mai sau tại địa phương, góp phần vào sự nghiệp bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
(Báo Văn hoá)
|
Các ý kiến mới nhất