Quảng Nam là tỉnh có bề dày về truyền thống lịch sử. Năm 1471, sau khi chiếm vùng đất phía Nam Thuận Hóa cho đến đèo Cù Mông, vua Lê Thánh Tông lập thêm đơn vị hành chính thứ 13 - Thừa Tuyên Quảng Nam gồm 3 phủ: Thăng Hoa, Tư Nghĩa và Hoài Nhơn (nay là Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định). Danh xưng Quảng Nam xuất hiện từ đây.

Theo dòng lịch sử, Quảng Nam từng là đất đóng đô của một vương quốc cổ có thời gian tồn tại 15 thế kỷ. Dưới triều Lê Thánh Tông (năm 1471), Quảng Nam trở thành một bộ phận của Đại Việt và trong thời điểm Trịnh-Nguyễn phân tranh, Quảng Nam thuộc quyền cai quản của chúa Nguyễn (từ năm 1570).

Bằng lao động sáng tạo, Quảng Nam đã góp phần vào tiến trình mở nước của dân tộc và tạo lập cuộc sống phồn vinh của một vùng - xứ Quảng. Biên niên sử thời Nguyễn đã chép về giai đoạn này như sau: “Chúa ở trấn hơn 10 năm, (chúa Tiên Nguyễn Hoàng) chính sự rộng rãi, quân lệnh nghiêm trang, nhân dân đều an cư lạc nghiệp, chợ không hai giá, không có trộm cướp. Thuyền buôn các nước đến nhiều. Trấn trở nên một đô hội lớn”.

Cư dân Quảng Nam là sự cộng cư trong suốt quá trình mở nước. Người Việt (Kinh) có mặt ở Quảng Nam trước năm 1471, cùng với người Chăm pa, người Hoa. Ngày nay, ở Quảng Nam, ngoài người Việt thuần gốc, người Hoa, còn có người Việt (Kinh) có nguồn gốc tổ tiên lâu đời là người Trung Quốc (người Minh Hương).

Đến giữa thế kỷ XVII, chính quyền đàng Trong nhanh chóng suy yếu, nạn chiếm đoạt và tập trung ruộng đất diễn ra gay gắt, thuế khóa ngày càng tăng… Quan lại lợi dụng hành hạ, ẩu lậu, cố tình tăng giảm, sinh sự làm khổ dân. Trước hoàn cảnh đó, khi phong trào Tây Sơn bùng nổ, nhân dân Quảng Nam đã hưởng ứng mạnh mẽ. Mùa thu năm 1773, khi quân Tây Sơn kéo ra Quảng Nam, nhân dân Quảng Nam đã phối hợp cùng nghĩa quân phục kích ở Bến Đá (Thạch Tân, Thăng Bình, Quảng Nam) đánh bại quân của chúa Nguyễn do các tướng Nguyễn Cửu Thống, Nguyễn Hữu Sách… chỉ huy. Chiến thắng của phong trào Tây Sơn trong sự nghiệp đánh đổ tập đoàn phong kiến Trịnh-Nguyễn, mở đầu sự nghiệp thống nhất đất nước có phần đóng góp rất lớn của nhân dân Quảng Nam.

Trong sự nghiệp kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, nhân dân Quảng Nam đã đi đầu, lập công ngay từ khi thực dân Pháp đặt chân đến vùng đất Quảng Nam-Đà Nẵng. Đáng chú ý khi phong trào Cần Vương được phát động, Quảng Nam là địa phương hưởng ứng mạnh mẽ và có tổ chức, đó là Nghĩa hội Quảng Nam được thành lập vào tháng 9 năm 1885. Dưới sự lãnh đạo của các chí sỹ yêu nước Trần Văn Dư, Nguyễn Duy Hiệu, Phan Bá Phiến… quân và dân Quảng Nam đã lập nên những chiến công hiển hách, gây tổn thất cho quân Pháp và triều đình Huế, mở rộng liên kết với phong trào Cần Vương ở Quảng Ngãi và Bình Định. Quảng Nam tự hào là nơi phát tích phong trào và là quê hương của những nhà lãnh đạo tâm huyết trước vận mệnh của dân tộc như: Trần Quý Cáp, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Trần Cao Vân, Thái Phiên…, Quảng Nam còn là địa phương sớm có tổ chức Đảng cộng sản hoạt động. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các tầng lớp nhân dân đã anh dũng chiến đấu, góp sức người, sức của chi viện cho chiến trường Tây Nguyên, Hạ Lào và tiến hành cuộc kháng chiến tại quê hương đất Quảng đến khi thắng lợi.

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Quảng Nam “trung dũng kiên cường đi đầu diệt Mỹ”, đã lập được nhiều chiến công và đóng góp những bài học kinh nghiệm đánh Mỹ. Đó là một quyết tâm cao: “Chưa giải phóng miền Nam thì còn phải đánh, chiến tranh gì cũng đánh, đối tượng nào cũng đánh, chúng ta có nhiệm vụ đánh Mỹ trước bằng hai chân ba mũi, để đóng góp kinh nghiệm cho toàn miền và góp phần đánh bại ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ”. Đó là niềm lạc quan cách mạng: “Nhà tan cửa nát cũng ừ, quyết tâm đánh Mỹ cực chừ sướng sau”. Những chiến thắng của quân và dân Quảng Nam-Đà Nẵng trong chiến dịch giải phóng Huế-Đà Nẵng tháng 3 năm 1975 đã góp phần quan trọng vào sự sụp đổ của Ngụy quyền, đưa đến đại thắng mùa xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau ngày giải phóng, bước sang thời kỳ xây dựng và phát triển, Đảng bộ và nhân dân Quảng Nam đã sát cánh hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục, phát triển kinh tế - xã hội.
Những kết quả đạt được trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, giáo dục, an ninh, quốc phòng… trong thời kỳ đổi mới càng thể hiện quyết tâm và ý chí vươn lên của các tầng lớp nhân dân trên mảnh đất Quảng Nam kiên cường. Để hướng tới một tỉnh công nghiệp vào năm 2015-2020, Đảng bộ và nhân dân Quảng Nam đã chuẩn bị sẵn sàng để cùng với cả nước vững bước tiến lên, đi theo con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân đã lựa chọn, xây dựng quê hương Quảng Nam ngày càng giàu mạnh.

Du lịch Quảng Nam

* Quảng Nam - Có một Hội An sâu lắng...

Nhiều năm trở lại đây, nhất là sau khi được công nhận là Di sản văn hoá Thế giới, đô thị cổ Hội An luôn là địa chỉ hấp dẫn đối với khách du lịch trong và ngoài nước. Du khách nước ngoài mê mải ngắm nghía hoạ tiết trên mỗi nếp nhà xưa, mua quà lưu niệm hay đắm đuối ghi hình… là những hình ảnh đã trở nên quen thuộc trên những con phố cổ thuộc các phường Minh An, Sơn Phong, Cẩm Phô… Tuy nhiên, bên cạnh không khí nhộn nhịp thường nhật ấy, còn có một Hội An mang trong mình sự sâu lắng đến mê hoặc đối với những ai đã từng một lần đặt chân đến nơi này. Đó phút hoài niệm của người già bên tách cà phê buổi sáng; là sạp hàng gốm sứ thủ công mộc mạc; là gánh hàng rong duyên dáng trên Chùa Cầu cổ kính….

Xin giới thiệu cùng bạn đọc một số hình ảnh về đời sống ở đô thị cổ Hội An qua ống kính phóng viên báo Quân đội nhân dân Online: