Mới đây, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Anatoly Serdyukov đã tới thăm và làm việc tại Ukraine. Trong chuyến đi này, ông Anatoly Serdyukov đề cập đến việc có khả năng sẽ tiếp tục hoàn thiện phiên bản thứ hai của chiếc An-225 Mriya. Về phía mình, Ukraine tuyên bố sẵn sàng thực hiện mong muốn của phía Nga, nhưng với điều kiện là phải có đơn đặt hàng rõ ràng. Công bằng mà nói, hiện phía quân đội Nga chưa có nhu cầu đối với chiếc máy bay siêu vận tải này, nhưng với các hãng hàng không dân dụng thì An-225 Mriya lại là niềm mơ ước.

Ông Anatoly Serdyukov đã đến thăm vài nhà máy công nghiệp quốc phòng của Ukraine và cả Tổ hợp khoa học - kỹ thuật mang tên Antonov. Chính nơi đây có chiếc An-225 Mriya hoàn chỉnh và một phiên bản khác còn đang sản xuất thì bị bỏ dở. "Chúng tôi có chiếc Mriya còn chưa sản xuất xong, và chính khi đó vị Bộ trưởng Quốc phòng Nga đã hỏi là liệu Ukraine có thể hoàn tất chiếc thứ hai này được hay không" - ông Vyacheslav Boguslaev, Chủ tịch hội đồng quản trị hãng Motor Sich đã thông tin tại một cuộc họp báo diễn ra vào trung tuần tháng 5.2011.

Trong kế hoạch quốc phòng của Nga giai đoạn 2011 - 2020, không đề cập đến vấn đề sản xuất và mua chiếc An-225 Mriya. Nhưng đội ngũ máy bay vận tải quân sự Nga đến năm 2020 cần phải đổi mới, nâng cấp khoảng 70%. Quân đội Nga sẽ mua các loại máy bay vận tải quân sự như Il-75MD, Il-112, Il-476, An-70 và An-124 Ruslan. Hơn thế chiếc An-124 Ruslan sẽ được sản xuất ngay tại Nga. Nhưng với sự quan tâm của ông Anatoly Serdyukov, không loại trừ Nga sẽ có kế hoạch hướng đến "chim sắt khổng  lồ" An-225.

Việc thiết kế và sản xuất An-225 Mriya được tiến hành từ thời Liên Xô trước đây, vào những năm 1980. Khi đó, vào năm 1988 một chiếc được lắp ráp hoàn chỉnh và lần đầu tiên cất cánh vào ngày 21.12 năm này. Đích ngắm ban đầu của An-225 Mriya là dành cho chương trình vũ trụ "Energia - Buran". Trong đó Mriya sẽ dùng để chở tàu con thoi Buran ra bệ phóng cũng như chở hệ thống tên lửa đẩy. Theo một số nguồn tin, chiếc An-225 Mriya phiên bản thứ hai đã lắp ráp được 60-70% theo thiết kế và hiện nằm trong kho của Tổ hợp khoa học - kỹ thuật mang tên Antonov.

Vào năm 2009, ông Dmitri Kiva, Giám đốc điều hành Tổ hợp khoa học - kỹ thuật mang tên Antonov tuyên bố, nếu muốn hoàn tất chiếc An-225 Mriya cần phải có gần 100 triệu USD. Trong đó có khoảng 30 triệu USD để mua động cơ cho chiếc máy bay này. Loại động cơ của Mriya là D-18T do hãng Motor Sich, Ukraine sản xuất. Đây cũng chính là loại được lắp đặt cho chiếc An-124 Ruslan. Mỗi chiếc động cơ D-18T có giá gần 5 triệu USD, trong khi thiết kế của An-225 Mriya cần 6 động cơ như thế.

Chi phí cao để hoàn tất chiếc An-225 Mriya cho thấy để sản xuất hàng loạt loại máy bay này là rất khó khăn. Nếu như có đơn đặt hàng từ Bộ Quốc phòng Nga thì số lượng sẽ không nhiều và như vậy triển vọng của Mriya rất mịt mù. Bởi, hiện quân đội Nga hầu như không vận chuyển các vũ khí, khí tài hạng nặng đến những nơi xa xôi. Để đảm nhiệm nhiệm vụ vận tải quân sự, Nga hiện có 140 chiếc An-12, 6 chiếc An-22, 76 chiếc An-26, 39 chiếc An-72, 175 chiếc Il-76, 7 chiếc L-410 Turbolet và 25 chiếc An-124. Lớn nhất trong số này là loại An-124 Ruslan, có thể chở 120 tấn hàng hóa, vũ khí. Tuy thế, ngay từ thời Liên Xô, loại An-124 rất ít khi được sử dụng, thời hạn phục vụ của loại máy bay này sẽ kết thúc vào khoảng năm 2014 - 2024,  sau đó nó sẽ được thay thế.

Hiện Nga đang có kế hoạch sản xuất, nâng cấp loại An-124 vào năm 2015. Dự án này được giao cho nhà máy sản xuất máy bay Aviastar tại thành phố Ulyanov. Chưa có số lượng chính thức về An-124 thế hệ mới, nhưng vào năm 2010 vài chuyên gia quân sự Nga nói rằng sẽ có khoảng 20 - 22 chiếc được sản xuất. Ngoài ra, rất có thể một số hãng hàng không dân dụng sẽ đặt thêm loại máy bay này để chuyên chở hàng hóa thương mại. 

Trước đó vào giữa thập niên 1990, sản xuất An-124 bị dừng lại do phía Nga không xây dựng chiến lược cụ thể đối với loại máy bay vận tải hạng nặng này. Với An-225 Mriya, nó không khác mấy so với An-124, nên các chuyên gia quân sự cho rằng các vấn đề hậu cần (bảo dưỡng, bảo trì, đội ngũ nhân viên phục vụ…) đối với nó sẽ không gặp khó khăn. Hiện câu hỏi cần có lời giải đáp nhất là làm thế nào để có thể đưa 250 tấn hàng hóa, khí tài vào khoang bụng máy bay?

Mriya trong tiếng Ukraine có nghĩa là ước mơ. Vào những năm 1990 nó đã thiết lập kỷ lục tuyệt đối khi chở tới 253,8 tấn hàng, bay với vận tốc 850 km/giờ. An-225 có tốc độ hành trình là 800 km/giờ và tầm bay là 15.000 km. Các chỉ số lý tưởng này là nhờ động cơ D-18T thế hệ mới, đã được cải tiến. Mriya có thể dễ dàng chở 50 chiếc xe ô tô hạng nhẹ, hoặc một chiếc xe Ben loại nặng 240 tấn.

Có tính năng ưu việt, nên An-225 Mriya rất có thể được các hãng thương mại quan tâm. Hiện chiếc An-225 Mriya duy nhất vẫn hoạt động và do hãng Antonov Airlines khai thác. Hằng năm, trung bình Mriya thực hiện 40 chuyến bay thương mại, chở đủ các loại hàng hóa nặng như tuốc-bin loại  88 tấn hay đầu tàu hỏa nặng 102 tấn từ London đến Dublin.

Không chỉ Nga, mà hiện thế giới cũng rất quan tâm đến loại máy bay vận tải siêu nặng. Chẳng hạn, tập đoàn Airbus của châu Âu sản xuất chiếc máy bay hành khách khổng lồ A380 hiện đang muốn thiết kế, sản xuất loại máy vận tải lớn theo mô hình này. Trong xu thế đó, An-225 Mriya có thể sẽ có vị trí trong các loại máy bay dân dụng siêu tải và có thể cạnh tranh trên thị trường. Rất có thể không phải là Nga mà là một đối tác khác sẽ đặt hàng của Ukraine.

Ngữ Tử Yên