Xe bọc thép bánh hơi: lựa chọn mới của quân đội Châu Âu

Hiện nay, nhiều nước châu Âu đã quyết định đưa ra khỏi biên chế các loại xe chiến đấu bọc thép bánh xích (các loại xe tăng và xe chiến đấu bộ binh bọc thép bánh xích) và thay bằng xe chiến đấu bọc thép bánh hơi vì họ cho rằng, xe bánh hơi có độ cơ động chiến lược cao, chi phí ít khi sử dụng và bảo dưỡng… 

Hiện nay, quân đội Pháp được biên chế tất cả 630 xe chiến đấu VBCI do công ty Nexter Systems chế tạo. 

Quân đội Pháp dự kiến sẽ tiếp tục trang bị thêm các loại xe này.

Phần lớn các loại xe này có hình dạng giống xe chiến đấu bộ binh BMP, 150 trong số đó có điểm khác biệt với các loại xe khác ở chỗ nó được lắp đặt thêm thiết bị liên lạc bổ sung và trang bị modul chiến đấu điều khiển từ xa. Trên modul bố trí súng máy M2 HB cỡ nòng 12,7mm. Mô hình đầu tiên của VBCI có tháp 1 chỗ ngồi, trên tháp lắp đặt pháo cố định M811 và súng máy hai nòng 7,62mm. 

Trong tương lai, nhà sản xuất dự kiến thay bằng tháp 2 chỗ ngồi và pháo 40mm. Công ty Nexter Systems là công ty nổi tiếng chuyên sản xuất xe chiến đấu bọc thép, có thể sản xuất 96 xe chiến đấu/năm. Quân đội Pháp dự kiến sẽ tiếp tục trang bị thêm các loại xe này.

Xe Fuchs 2 của Công ty Rheinmetall/ Đức

Xe Fuchs do Công ty Rheinmetall Landsysteme sản xuất, lần đầu tiên được sản xuất để phục vụ các yêu cầu của quân đội Đức. Công ty đã cung cấp 996 chiếc Fuchs theo các phương án khác nhau cho quân đội Đức, bao gồm các xe vận tải bọc thép cơ sở. Sau đó, Đức đã xuất khẩu Fuchs cho nước ngoài như Kuwait, New Zealand, Na Uy, Các tiểu Vương quốc Ả-rập Thống nhất, Anh và Mỹ… 

Các tiểu Vương quốc Ả-rập Thống nhất là nhà đặt hàng đầu tiên 32 Fuchs

Các tiểu Vương quốc Ả-rập Thống nhất là nhà đặt hàng đầu tiên 32 Fuchs phương án trinh sát vô tuyến sinh hóa học theo hợp đồng ký vào đầu năm 2004 trị giá 160 triệu euro. 

Xe Freccia của Công ty IVECO Defence Vehicles/Italia

Quân đôi Italia đã biên chế 54 xe thiết giáp bánh hơi đầu tiên Freccia do Công ty IVECO Defence Vehicles/Ota Melara sản xuất, bao gồm 50 xe chiến đấu bộ binh, 2 xe tham mưu chỉ huy và 2 xe chống tăng. Phương án Freccia cơ sở được trang bị tháp mới HITFIST do Công ty Ota Melara sản xuất. Trên tháp được lắp đặt pháo cố định 25mm và súng máy hai nòng 7,62mm. 

Xe Freccia có khả năng bảo vệ được nâng cấp và khả năng vượt các chướng ngại vật dưới nước.

Ngoài ra, thành phần thiết bị của xe Freccia gồm hệ thống điều khiển hỏa lực bằng máy tính cho phép tiêu diệt các mục tiêu cơ động và cố định với xác suất cao từ phát bắn đầu tiên. Phương án xe chống tăng tương tự xe chiến đấu bộ binh, tuy nhiên, thành phần của xe loại này gồm bệ phóng của tổ hợp tên lửa chống tăng Spike-LR lắp đặt trên một trong các bên của tháp. 

Spike-LR do Công ty Rafael Advanced Defense Systems sản xuất. Mới đây, Công ty IVECO Defence Vehicles đã chế tạo phương án cải tiến của xe Freccia có tên gọi SUPERAV. Xe khác bởi khả năng bảo vệ được nâng cấp và khả năng vượt các chướng ngại vật dưới nước. Nó có thể dùng để thay xe vận tải bọc thép М113 và ААV7A1 bánh xích mà hiện nay quân đội Italia sử dụng với số lượng hạn chế. 

Xe thiết giáp AMV của Công ty Patria/ Phần Lan

Trước đây, Công ty Patria Land & Armament đã chế tạo 1300 xe vận tải bọc thép và hàng loạt các biến thể XA bánh hơi loại 6x6. Hiện nay, các loại xe vận tải bọc thép này vẫn đang được biên chế trong quân đội của Estonia, Phần Lan, Hà Lan, Na Uy và Thụy Điển… 

Lực lượng phòng vệ Phần Lan đã nhận 62 xe vận tải bọc thép loại này

Sau đó, Patria Land & Armament đã hợp tác với lực lượng phòng vệ Phần Lan chế tạo xe thiết giáp bánh hơi loại 8x8 (AMV). Mô hình thử nghiệm đầu tiên của xe được chế tạo năm 2001. AMV được sản xuất theo 3 phương án: mô hình cơ sở, bệ hệ thống và xe vận tải khối. 

Mới đây, lực lượng phòng vệ Phần Lan đã nhận 62 xe vận tải bọc thép loại này được trang bị modul chiến đấu điều khiển từ xa của Công ty Konsberg. 4 chiếc xe vận tải bọc thép đầu tiên được trang bị hệ thống súng cối cải tiến hai nòng 120mm (AMOS) – loại súng mà Phần Lan đã liên doanh với Thụy Điển chế tạo. 

Cho đến thời điểm này, Phần Lan đã xuất khẩu cho Croatia 126 chiếc, Ba Lan – 690, Slovenia- 135, các nước cộng hòa Nam Á – 264 (đặt hàng nhưng đến nay vẫn chưa cung cấp) và các tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất - 5 xe AMV bánh hơi 8x8 đầu tiên.

Xe Piranha của Công ty MOWAG/Thụy Điển 

Công ty General Dynamics European Land Systems (GDELS) đã nhận được hàng loạt các đơn đặt hàng xe bánh hơi 8x8 thông qua các Công ty con của mình là MOWAG и Steyr-Daimler-Puch. 

Mô hình Piranha Evolution đã tham gia trong các vụ thử nghiệm của quân đội Anh.

Hiện nay, Công ty MOWAG đang sản xuất xe Piranha cho Bỉ, Thụy Điẻn, Tây Ban Nha, Rumani và theo đơn đặt hàng của Chile và Anh. Tổng số các đơn đặt hàng hiện nay gồm 9000 chiếc với các biến thể khác nhau. Ngoài ra, MOWAG đã chế tạo xe Piranha bánh hơi 6x6. 

Các nhà đặt hàng đầu tiên (Canada và Thụy Điển) đã thông qua quyết định mua mô hình này. Công ty này cũng đang chế tạo mô hình Piranha III – xe cơ sở của xe Stryker của quân đội Mỹ. Mô hình tiếp theo là Piranha IV – sau khi hiện đại hóa có tên là Piranha Evolution. Mô hình Piranha Evolution đã tham gia trong các vụ thử nghiệm của quân đội Anh.

Xe Pandur II của Công ty Steyr-Daimer-Puch/ Áo

Phương án cải tiến đầu tiên của xe Pandur do Công ty Steyr-Daimer-Puch sản xuất là Pandur II. Hiện nay, loại xe này đang có mặt trên thị trường theo hai phương án (xe bánh hơi loại 6x6 và 8x8). Bồ Đào Nha đã đặt hàng 260 xe Pandur II. 240 trong số trên dùng cho quân đội (11 phương án), còn 20 – lực lượng đổ bộ đường biển. 

Bồ Đào Nha đã đặt hàng 260 xe Pandur II.

Xe dùng cho lực lượng đổ bộ đường biển là các phương tiện vận tải có khả năng lội nước với vận tốc 10km/h. Ngoài ra, Cộng hòa Séc cũng đặt hàng cung cấp 199 xe Pandur II để thay xe vận tải bọc thép OT-64. Những chiếc xe đầu tiên (21 chiếc) được sản xuất tại Áo, còn lại sản xuất tại Séc theo giấy phép. 

Đầu năm 2008, Bộ Quốc phòng Séc quyết định huỷ bỏ hợp đồng, tuy nhiên sau đó lại tiến hành đàm phán lại và ký hợp đồng thay đổi cung cấp 107 xe Pandur II. Hiện nay, đang trong giai đoạn thực hiện (17 chiếc xe đầu tiên đã cung cấp, những chiếc còn lại sẽ sản xuất tại Séc). 

Xe Zibru Công ty RomArm /Rumani 

Công ty RomArm của Rumani đã thiết kế và chế tạo một vài loại xe thiết giáp bánh hơi (8x8). Xe đầu tiên là phương án xe vận tải bọc thép BTR-60 PB bánh hơi của Nga nổi tiếng với tên gọi TAV. 

Loại xe mới nhất của Rumani là Zimbru 2000 và Zimbru 2006 Saur.

Sau đó chế tạo TAV-77 và V-33 – phương án hiện đại hóa xe vận tải bọc thép BTR-70 của Nga. Loại xe mới nhất của Rumani là Zimbru 2000 và Zimbru 2006 Saur. Hiện nay, loại xe này đang trong giai đoạn thử nghiệm.

Xe Pars của Công ty FNSS9 và Ejder của Công ty Nurol/ Thổ Nhĩ Kỳ 

Công ty FNSS Savunma Sistemleri đã hoàn thành việc chế tạo xe chiến đấu dòng Pars (Leopard) và đặc biệt quan tâm đến việc bán ra những chiếc xe bánh hơi (8x8) và (6x6) trên thị trường trong và ngoài nước. 

Dòng xe Pars có hàng loạt các đặc tính khác biệt, bao gồm máy tính hiện đại trên khoang bố trí trước xe.

Dòng xe Pars có hàng loạt các đặc tính khác biệt, bao gồm máy tính hiện đại trên khoang bố trí trước xe, điều khiển rơ-le dẫn động, khả năng nâng có thể điều chỉnh, lốp cho phép hoạt động kể cả khi bị thủng và hệ thống bơm hơi. Xe có khả năng lắp đặt các loại vũ khí khác nhau. 

Gruzia đã ký hợp đồng đặt hàng Thổ Nhĩ Kỳ cung cấp 70 chiếc xe này. Tổng trọng lượng của xe là 18 tấn. Kíp gồm 3 người (người chỉ huy, xạ thủ bắn, lái xe). Xe có thể chở 10 lính đổ bộ với đầy đủ các quân dụng cần thiết. Xe có khả năng lội nước. Phương án khác nhau của xe này có thể tăng độ dày thiết giáp, lắp đặt các modul chiến đấu và hệ thống thông tin về tình hình xung quanh với góc quan sát 3600.

Xe vận tải bọc thép BTR-60, BTR-70, BTR-80, BTR-90/ Nga 

Nga đã từng chế tạo số lượng lớn xe vận tải bọc thép BTR-60, BTR-70 và BTR-80. Đây là các loại xe lội nước được dùng cho thị trường trong nước và xuất khẩu. 

BTR-80A được xuất khẩu sang Hungari, Kazakstan, Hàn Quốc, Triều Tiên, Srilanka và Xu-Đăng.

Modul cơ sở của BTR-80 được trang bị tháp 1 chỗ ngồi. Trên tháp lắp đặt súng máy 14,5mm và 7,62mm. Phương án mới nhất BTR-80A được trang bị pháo 30mm và súng máy hai nòng 7,62mm. 

Hiện nay, BTR-80A được xuất khẩu sang Hungari, Kazakstan, Hàn Quốc, Triều Tiên, Srilanka và Xu-Đăng. Trong những năm gần đây, số lượng lớn BTR-60/70/80 đã được sản xuất giành cho phương án xuất khẩu.

Xe vận tải bọc thép bánh hơi mới nhất của Nga hiện nay là BTR-90 – trên thực tế đây là phương án cải tiến của BTR-80. BTR-90 có thể được trang bị các modul chiến đấu khác nhau. 

Tổng trọng lượng BTR-90 là 22 tấn, có thể chở 7 lính đổ bộ với đầy đủ các quân dụng cần thiết. Tương tự như các phương án trước đây, BTR-90 là loại xe có khả năng lội nước và cơ động dưới nhờ vào các ống thông hơi được bố trí ở phần trên của thân.

Xe BTR-3, BTR-4 của Công ty KHKBM 11/ Ukraine 

Sau khi Liên Xô sụp đổ, Ukraine tiếp tục chế tạo xe chiến đấu bọc thép, đặc biệt là xe tăng. Xe vận tải bọc thép bánh hơi (8x8) đầu tiên mà Ukraine sản xuất là BTR-94 – trên thực tế xe này giống BTR-80 của Nga. 

Tổng trọng lượng BTR-4 24 tấn, xe thuộc lớp xe lội nước, có khả năng cơ động dưới nước với vận tốc gần 10km/giờ.

Tuy nhiên, trong thành phần của xe sử dụng hàng loạt các tiểu hệ thống cũ và nó có thể trang bị các modul tác chiến do Ukraine sản xuất. Thành phần BTR-94 bao gồm modul BAU-23 được trang bị pháo hai nòng 23mm và súng máy 7,62mm. 

Sau đó, Ukraine đã sản xuất BTR-3 bánh hơi (8x8) để thay cho BTR-94, Ukraine đã cung cấp loại xe này cho Kazakstan và các Tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất. BTR-3 có nhiều điểm tương tự BTR-80 của Nga, tuy nhiên vị trí làm việc của người chỉ huy và lái xe bố trí phía trước xe. 

Điều này bảo đảm khối lượng bên trong lớn và cho phép lắp đặt các modul chiến đấu hạng nặng. Phương án mới đây nhất là BTR-3E1. Xe này được trang bị modul chiến đấu mới điều khiển từ xa. 

Trên modul bố trí pháo 30mm, súng phóng lựu tự động 30mm, súng máy 7,62mm và 2 tổ hợp tên lửa chống tăng dẫn hướng laze. Xe được trang bị động cơ diezel Deutzc của Đức công suất 326 mã lực với hệ thống dẫn động tự động Allison. Xe mới nhất hiện nay mà Ukraine chế tạo là xe vận tải bọc thép BTR-4. 

Nhìn bề ngoài có vẻ giống xe Fuchs (6x6) do Công ty Rheinmetall Defence của Cộng hòa Liên bang Đức. Tổng trọng lượng BTR-4 24 tấn, xe thuộc lớp xe lội nước, có khả năng cơ động dưới nước với vận tốc gần 10km/giờ.   

Mỹ phát triển phương tiện vận tải hạng nặng

Nhằm tăng cường khả năng vận tải cho các hoạt động tác chiến trong nước và nước ngoài, Quân đội Mỹ mà cụ thể là Lục quân và Thủy quân lục chiến Mỹ đã đặt hàng Tập đoàn Oshkosh phát triển hàng loạt phương tiện vận tải hạng nặng, kế hoạch nhận chuyển giao và biên chế trong các năm 2012 và 2013.

Theo đó, Thủy quân lục chiến Mỹ đã ký 1 hợp đồng trị giá 125 triệu USD với Oshkosh để sản xuất 200 xe kéo và 70 xe cứu hộ theo chương trình Thay thế hệ thống xe hậu cần LVSR đã được Mỹ phát triển nhằm chuyển đổi các xe sắp hết hạn sử dụng.

Xe kéo vận tải LVSR do Tập đoàn Oshkosh sản xuất.

Hợp đồng này sẽ được Oshkosh triển khai với tốc độ tối đa trong giai đoạn từ tháng 1/12/2012 để Thủy quân lục chiến Mỹ nhanh chóng đưa vào biên chế số xe trên.

Tuyên bố của Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc các chương trình của Thủy quân lục chiến Mỹ John Bryant cho biết, đây là các loại xe có chức năng vận tải các trang bị hạng nặng qua hầu hết địa hình địa vật, kết hợp chặt chẽ các công nghệ cung cấp thông tin chẩn đoán tinh vi trên khoang cũng như vỏ thép bảo vệ cao cấp.

Xe kéo LVSR được thiết kế nhằm kéo mạnh các phương tiện chiến đấu, các toa móc và những trang bị khác. Xe có khả năng tải được 25,3 tấn hàng theo phương thẳng đứng và có khả năng chịu lực 30 tấn.

Xe cứu hộ LVSR được thiết kế với khả năng kéo nặng 55 tấn và nhấc kéo 48 tấn, sẽ hỗ trợ đắc lực các phương tiện bị sa lầy trong địa hình sa mạc và đồi núi như bùn, cát và tuyết.

Bên cạnh đó, ngoài hợp đồng đã ký, Bộ Tư lệnh quản lý xe chiến thuật Lục quân Mỹ còn ký kết với Tập đoàn Oshkosh sản xuất và chuyển giao cho Lục quân 400 xe tải và xe moóc chiến thuật hạng trung FMTV cũng như 270 xe vận tải hạng nặng HET A1 trong năm 2012 và 2013.

Xe vận tải quân sự hạng trung FMTV.

Hợp đồng sản xuất xe tải hạng nặng HET A1 có trị giá hơn 119 triệu USD, sẽ được hoàn thiện chuyển giao và biên chế trong tháng 9/2012. Xe được thiết kế nhằm vận tải nhanh chóng các xe tăng, thiết giáp, phương tiện chiến đấu, trang bị công trình cũng như binh lính đến những nơi cần triển khai nhanh.

Cấu hình mới nhất của HET A1 đã được Tập đoàn Oshkosh tăng cường chức năng bảo vệ, mã lực, khả năng giảm xóc cao ở phía trước, điều hòa không khí và các chức năng khác, với chiếc đầu tiên đã được thử nghiệm vào tháng 12/2010.

HET A1 sẽ được Lục quân ghép với xe moóc hạng nặng M1000 nhằm chuyên chở xe tăng M1A1/ M1A2 Abrams.

Hợp đồng sản xuất 400 xe tải hạng trung FMTV có trị giá 71 triệu USD, sẽ được hoàn thiện trong tháng 2/2013. Đây là hợp đồng được Lục quân ký với Tập đoàn Oshkosh nhằm đưa vào biên chế các xe chiến thuật cỡ trung phục vụ vận tải cũng như huấn luyện qua năm 2014.

Nam Hoàng - BĐV/Defense Industry Daily